Đừng chỉ đoán tương lai – hãy để FP&A tính trước các kịch bản

Các chuyên gia FP&A (Financial Planning & Analysis – Lập kế hoạch và Phân tích tài chính) đóng vai trò cốt lõi trong việc hỗ trợ thực thi chiến lược của tổ chức thông qua hai chức năng: lập kế hoạch (planning) và dự phóng (projection).

1. Lập kế hoạch – Planning: Làm gì để đạt chiến lược?

Mục tiêu của chức năng lập kế hoạch là xác định hoặc hỗ trợ xây dựng kế hoạch chiến lược – bao gồm các dự án, sáng kiến, chương trình then chốt để hiện thực hóa mục tiêu chiến lược. Những yếu tố này sau đó sẽ được tích hợp vào vận hành thực tế của doanh nghiệp.

Do tính phức tạp và dài hạn (thường kéo dài 3–5 năm hoặc hơn), FP&A cần:

• Hiểu rõ các chỉ số hiệu quả trọng yếu (KPI) và các yếu tố tạo ra giá trị (value drivers).
• Phân tích dữ liệu để đưa ra insight hữu ích hỗ trợ ra quyết định.
• Cập nhật kế hoạch để phù hợp với môi trường kinh doanh luôn thay đổi.

Ví dụ, nếu chiến lược là giảm chi phí bằng cách thuê ngoài, FP&A cần hỗ trợ lập kế hoạch cụ thể cho hoạt động thuê ngoài này: thời hạn, đối tác, ảnh hưởng đến vận hành, rủi ro kèm theo...

Đặc biệt, FP&A còn cần xây dựng các phương án dự phòng (contingency plans) để đối phó với bất ổn – vì môi trường kinh doanh càng biến động, nhu cầu lập kế hoạch càng cao.

2. Dự phóng – Projection: Hành động rồi thì kết quả sẽ thế nào?

Nếu lập kế hoạch là "ta sẽ làm gì?", thì dự phóng trả lời "làm rồi thì sẽ ra sao?".

Chức năng này tập trung vào ước lượng kết quả tài chính của các hành động chiến lược. Để làm tốt, FP&A cần hiểu:

• Chiến lược tổng thể của doanh nghiệp
• Vận hành nội bộ và bối cảnh ngành
• Các chỉ số tài chính quan trọng (như tăng trưởng doanh số, biên lợi nhuận ròng...)

FP&A không thể đưa ra dự phóng chính xác nếu không có thông tin và định hướng rõ ràng từ ban lãnh đạo. Đây là quá trình liên tục cập nhật, không phải “làm một lần rồi để đó”.

3. Luôn xem lại và điều chỉnh

Kế hoạch và dự phóng không phải là tài liệu “cắm cờ xong rồi quên”. Chúng phải được rà soát định kỳ để đảm bảo phù hợp với thay đổi trong chiến lược, môi trường kinh doanh, hay hiệu suất thực tế.

Mỗi lần rà soát là dịp để:

• Đánh giá mục tiêu cũ còn phù hợp không
• Cập nhật số liệu mới
• Điều chỉnh giả định và chiến lược kịp thời 

Kết luận nhỏ cho những ai làm trong tài chính – hoặc quản lý doanh nghiệp:

Lập kế hoạch là nhìn xa – Dự phóng là chuẩn bị tốt hơn – Cả hai đều cần sự tham gia chủ động và cập nhật thường xuyên từ FP&A và ban lãnh đạo.

Vậy nên, dù bạn là CFO tương lai hay chủ doanh nghiệp nhỏ, hãy nhớ rằng:
Kế hoạch chiến lược tốt không dừng ở con số – mà nằm ở khả năng phản ứng với thực tế đang đổi thay.